เข้าใจ Valuation ผ่าน Thunder Express
เข้าใจ Valuation ผ่าน Thunder Express: อลิซ เลียม คณิน และสันติ
.
Mad Unicorn สงครามส่งด่วน
.
สารภาพว่านี่คือ Series เรื่องแรกที่ดูบน Netflix (ไม่นับ Conan the movie ที่ดูไป 2-3 ตอน)
เพราะปกติไม่ค่อยได้ใช้เวลาบนนี้เท่าไหร่
.
แต่เรื่องนี้ เคยฟังสัมภาษณ์คุณคมสันต์ ลี CEO Flash ใน The Secret Sauce แล้วตื่นเต้นดี
พอเห็นกระแสหนังทุกคนรีวิวว่าดีมาก เลยต้องขอดูหน่อย
,
ยอมรับว่าเป็นเรื่องที่สนุกมาก การเดินบทดีจัด เนื้อหาแน่น จังหวะการตัดต่อคือต้องลุ้นตลอดเวลา
นักแสดงทุกคนกลมกล่อมมาก จนดูจบแล้วรู้สึกมีเรื่องที่อยากจะเอามาเขียนต่ออีกเยอะมาก
.
ทั้งด้านความรู้ธุรกิจ เรื่องเกี่ยวกับบริษัทตั้งใหม่หรือ Startup
ตลอดจนการวิเคราะห์ตัวละคร และ Soft Skills
ซึ่งทุกเรื่องน่าจะเอามาปรับใช้กับชีวิตได้ไม่ทางใดก็ทางนึงแน่นอน
.
เป็นหนึ่งในเรื่องที่ต้องบอกว่า ดูเถอะ รับรองไม่เสียดายเวลา
.
***ต่อจากนี้เข้าเรื่อง และมีสปอยล์นะ***
.
.
ฉากนึงที่อารมณ์ดุดัน และมีตัวเลขมาเกี่ยวข้อง
คือตอนอลิซ (Angel Investor แปลตามตัว นักลงทุนผู้ใจดี ของจริงก็มักเขี้ยวแบบในหนัง เงินเค้านิ)
กำลังจะบินไปเชียงใหม่ แล้ว 3 ผู้ก่อตั้งวิ่งมาหา เพราะเป็นนักลงทุนรายแรกที่มีโอกาสปิดได้ (ตอนนั้นยังเป็น SR Express)
.
ด้วยเงิน 15 ล้านดอลลาร์เท่ากัน จะให้ 15% หรือ 30% ผลลัพธ์ต่างกันมาก
แล้วทั้งเรื่อง มูลค่าที่เราพอรู้เป็นเท่าไหร่กันบ้างนะ ก่อนจะไปถึงยูนิคอร์น (ตามชื่อ Mad Unicorn)
.
สุดท้าย สันติก็ตัดสินใจยืนที่ 15% และปิดดีลได้สำเร็จ แล้วตัวเลขพวกนี้มีอะไรให้พวกเราคนดูได้เปิดโลกกันบ้าง
======
คำว่า "บริษัทมีมูลค่าเท่าไหร่" ที่เราพูดกันบ่อยๆ ในวงการสตาร์ทอัพ
.
จริงๆ แล้วมันมีชื่อเรียกแบบเป็นทางการว่า Pre-money Valuation และ Post-money Valuation
.
Pre-money คือ มูลค่าของบริษัท ณ เวลานั้น ก่อนที่จะมีคนใส่เงินเพิ่มเข้ามา
Post-money คือ มูลค่าของบริษัท หลังจากมีคนลงทุนเข้ามาแล้ว
.
ถ้าใครลงทุน 10 ล้านบาท แล้วได้หุ้นไป 10% แปลว่าบริษัทหลังรับเงินมีมูลค่า 100 ล้านบาท (post-money)
เพราะ 10 ล้าน = 10% ของทั้งหมด แปลว่า pre-money ก็คือ 100 - 10 = 90 ล้านบาท
คิดง่ายๆ แค่นี้เลย ไม่ซับซ้อน
.
ถ้ารอบต่อไปมีคนลงทุนมาอีก (ในเรื่องตอนจบคือถึง Series E)
ในเงื่อนไขที่ประเมิน pre ไว้สูงกว่า post รอบก่อน
.
เช่น รอบก่อนจบที่ post 100 ล้าน แต่รอบนี้ pre ที่ 150 ล้าน
แปลว่า หุ้นของผู้ถือเดิมทุกคน โตขึ้นบนกระดาษทันที 50% (นี่แหละ เศรษฐีแบบ Startup)
======
แล้ว Thunder Express มีมูลค่าเท่าไหร่?
เอาข้อมูลในเรื่องมาจัดเรียงตามไทม์ไลน์ พร้อมคำนวณมูลค่า ณ ตอนนั้น (ผมใช้ 1 ดอลลาร์ = 33.3 บาท):
1. อลิซจะลงทุน 500 ล้านบาท ได้หุ้น 15% → post-money = 3,333.33 ล้านบาท
คำนวณโดย เอา 500 หารด้วย 15% (500/0.15) ก็จะได้ค่านี้ (ข้ออื่นทำเหมือนกัน)
.
2.(เหตุสมมติที่สนามบิน) อลิซลงทุน 500 ล้านบาท ได้ 30% => post-money = 1,666.67 ล้านบาท (หายครึ่งเลย)
.
3. เลียมบนโต๊ะอาหารจะลง 500 ล้านบาท ขอ 10% → post-money = 5,000 ล้านบาท (น่าขายหุ้นให้เลียมมากๆ ณ ตอนนั้น)
.
4. ขอเงินกู้อลิซเพื่อสู้ศึก Molly 100 ล้านบาท ได้ 15% → post-money = 666.67 ล้านบาท
จากตรงนี้ได้ pre-money 566.67 ล้านบาท (666.67 - 100 ง่ายๆ เลย)
ตรงนี้เสี่ยวหยูบอกว่า มันต่ำกว่า Valuation 6 เท่าเลยนะ (ก็คือมูลค่ารอบที่แล้วที่อลิซลงนั่นเองตามข้อ 1)
.
เรท 33.3 บาทที่ผมใช้ มาจากตรงนี้ให้ลงล็อคพอดีหละ (ใกล้เคียงเรทในปี 2560-2561 ช่วงนั้นด้วย)
.
.
5. คณินขอซื้อ 100% ของบริษัทที่ 1,200 ล้านบาท (อันนี้โคตรตรงไปตรงมา)
.
6. เสี่ยวหยูขายบริษัท 5% ได้เงินมา 34.8 ล้านบาทให้บริษัทกู้ → pre-money = 696 ล้านบาท
(อันนี้ดีกว่ากู้อลิซ 22.8% และเสียสละแค่ตัวเอง ฉลาด และน่าซาบซึ้งใจมาก)
.
7. กลายเป็นยูนิคอร์น → post-money = 30,000 ล้านบาท
.
.
และทั้งหมดนี้ก็คือมูลค่าของ Thunder Express ตามเส้นเรื่อง
.
.
จะเห็นว่า มูลค่าบริษัทวิ่งขึ้นลงเป็น roller coaster ตามเกมธุรกิจ และเกมการเงินเลย
แต่มูลค่านี้ต้องบอกว่ายังเป็นแค่กระดาษ จนกว่าจะสามารถ Exit ได้จริงๆ
.
ไม่ว่าจะเป็น Exit ด้วยการเข้าตลาดหลักทรัพย์ (IPO) หรือขายหุ้นให้บริษัท รวมถึงบุคคล
(เคสที่เสี่ยวหยูขายหุ้นให้อลิซ ก็คือการ Exit ทำให้สันติ กับรุ่ยเจี๋ยโกรธมากตอนแรก
.
จนเสี่ยวหยูเอากลับมาให้บริษัทกู้ต่อแบบไม่กำหนดวันคืน ซึ่งเสี่ยงมากกกกกก)
.
แล้วถ้าถามว่าจริงๆ "สันติควรให้หุ้นนักลงทุนกี่%" ก็คงไม่ได้มีคำตอบเดียว
ขึ้นอยู่กับว่า ณ จุดนั้น ต้องการเงินเท่าไหร่
.
รวมถึงต้องคำนึงถึงเรื่องการ control บริษัทให้ดีด้วย
เพื่อป้องกันแบบที่สันติโดนคณิน และรุ่ยเจี๋ยโดนอลิซทำไปตอนต้นเรื่อง
(ประเด็นนี้จะทำบริษัทต้องรู้นะ ไว้มีโอกาสเขียนถึง)
.
จบแค่นี้ก่อน เดี๋ยวยาวไป ไว้มีโอกาสเขียนใหม่ อ่านแล้วเข้าใจกันมั๊ยบอกหน่อย
.
กับมีฉากไหนที่ชอบมากๆมาแชร์กันได้
#MadUnicorn #สงครามส่งด่วน #ThunderExpress